schaken

Schaken

1. Inleiding

Het woord schaak is afkomstig van het Perzische woord shāh, wat koning betekent. Ook het woord mat is Perzisch (maata), dat versteld raken betekent. Bij het schaken gaat het erom de koning dusdanig aan te vallen dat het stuk bij de volgende slag door de tegenstander kan worden gepakt. We noemen dat schaakmat.

Het woord schaak is niet alleen de naam van het spel, maar ook van de situatie in het spel waarin de koning aangevallen wordt. Als je een koning aanvalt dan zeg je "schaak".

Het schaakbord heeft in totaal 64 vlakken. Het zwarte vlak is altijd linksonder. Verder krijgt iedere speler de volgende stukken:
De stukken zijn voor beide spelers:

  • een koning ♔♚
  • een koningin) ♕♛
  • twee torens ♖♜
  • twee lopers ♗♝
  • twee paarden ♘♞
  • acht pionnen ♙♟

Als we beginnen met het spel dan ziet het er zo uit:

https://images.computational.nl/galleries/schaken/2021-10-03_16-36-30.png

Merk op dat de koningin kleur bekent. Dat wil zeggen dat het vlak dezelfde kleur heeft als de kleur van het stuk.

Verder kun je ook zien dat de vlakjes kleuren en nummers hebben. Zo staat de witte koning op e1 en de zwarte dame op d8.

2. De koning

We beginnen met de uitleg van de stukken. Ieder schaakstuk kan maar op een manier door het spel lopen. De koning kan alle kanten op maar mag maar een vakje tegelijk.

https://images.computational.nl/galleries/schaken/2021-10-03_17-03-27.png

We zullen van ieder stuk ook de Engelse benaming geven zodat je ook op een internationale site niet de weg kwijt raakt. De koning is the King.

3. De koningin

De koningin (the Queen) kan hetzelfde als de koning maar dan een onbeperkt aantal velden.

https://images.computational.nl/galleries/schaken/2021-10-04_20-26-58.png

De koningin is dus heel sterk omdat ze alle kanten op kan. De koningin is daarom 9 pionnen waard. Andere stukken zullen we ook een waarde geven.

4. Stukken slaan en schaakmat

Als een stuk op de plaats van een stuk van de tegenstander kan gaan staan dan heet dit het stuk slaan. Je gaat het vanzelf leren. Een spel is beeindigd als een van de twee spelers de andere speler schaakmat kan zetten. Mat houdt in dat de koning in de volgende zet kan worden geslagen. Hieronder een matstelling. Eigenlijk is zwart aan zet maar deze kan dat niet meer zonder dat wit de volgende zet de koning kan slaan.

https://images.computational.nl/galleries/schaken/2021-10-06_13-34-50.png

5. online schaken

Er zijn in deze lessen twee manieren om de opdrachten te doen. Of je schaakt fysiek op een schaakbord tegen een medeleerling of je doet de opdracht online tegen de computer. Er zijn diverse manieren om online te kunnen schaken. De bekendste is www.chess.com waar je gratis tegen zo'n beetje de hele wereld kunt schaken. De gratis versie biedt al vrij veel zoals het één keer per dag kunnen analyseren van je schaakpartij.

Wij zullen ook zeker van deze website en app gebruik gaan maken. De opdrachten doen we echter ergens anders namelijk op www.365chess.com met de board editor.

6. De toren en de loper

De toren (the rook) kan wat een koning ook kan maar dan alleen recht over het bord. Het is niet moeilijk te onthouden. Merk op dat een toren een deel van het schaakbord voor de koning kan afsluiten.

https://images.computational.nl/galleries/schaken/2021-10-06_13-44-38.png

De waarde van een toren is 5 pionnen, dus een toren is vijf keer zoveel waard als een pion.

De loper (the bishop) kan weer niet recht maar juist alleen schuin. We spreken van een witte loper als de loper op een wit of blank vakje staat.

https://images.computational.nl/galleries/schaken/2021-10-06_13-45-04.png

De loper is 3 pionnen waard.

7. het paard

Het paard (the knight) maakt vreemde sprongen. Namelijk 2 voorwaarts en 1 opzij of andersom. Je kunt ook denken dat het paard zich beweegt in een L. Het paard is het enige stuk dat mag springen, dat wil zeggen: de tussenliggende velden mogen bezet zijn, zowel door eigen stukken als door stukken van de tegenstander. Het eindveld moet wel leeg zijn of bezet worden door een stuk van de tegenstander.

https://images.computational.nl/galleries/schaken/2021-10-07_15-55-04.png

De waarde van het paard is 3 pionnen.

8. De pion

De pion (the pawn) kan in de eerste zet een keuze maken tussen een of twee velden naar voren. Daarna mag alleen een veld naar voren worden verplaatst. De pion kan ook alleen in de richting van de tegenstander verplaatst worden.

De pion mag vooruit verplaatsen maar alleen schuin slaan. Het plaatje wordt dan als volgt:

https://images.computational.nl/galleries/schaken/2021-10-11_15-15-30.png

De oranje pijlen geven aan hoe je een ander stuk mag slaan. De nummers geven aan hoever je kunt komen in één zet.